Làng Vị Khê Thành lập và hoạt động vào thế kỷ thứ X, với tên lúc đầu là Nguyễn Gia Trang. Nghề trồng hoa cây cảnh Vị Khê với tuổi đời hơn 800 năm. Ngày mãng cầuy, làng Vị Khê thuộc ở trung tâm xã Điền Xá, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Nơi đây, được mệnh danh là đất tổ nghề trồng cây cảnh, trồng hoa ở VN.
Theo lịch sử dân tộc để lại, năm Tân Mùi (1211), Thái úy Tô Trung Từ tới Nguyễn Gia Trang. Thấy điểm đó là vùng đất xinh, ruộng đất phù sa phì nhiêu, dân cư thuần phác hoạ nên đã cho lập hành cung để đi lại. Tại đây, Thái úy Tô Trung Từ đem quân tu sửa tòa thành gần chợ Bình Giã thành một điểm chống thủ chắc chắn. Ông còn cho đào con sông nhỏ vào phía mãng cầum chợ để thuyền buôn đi lại giản dị và đơn giản và dễ dàng.
Xem thêm: Sen đá tím
Ngoài việc khuyến khích người dân sản xuất không ngừng mở rộng nghề nông trang, Thái úy Tô Trung Từ còn dạy người dân địa phương trồng hoa, cây cảnh để làm kế sinh nghiệp. Nhờ đó, mà người dân Vị Khê mới biết tới nghề trồng hoa cây cảnh và phân cải nhữngh và phát triển cho cho tới ngày mãng cầuy. Cùng vì nghề trồng hoa, cây cảnh mà nhiều hộ dân ở đây có của ăn, của để,…
Nhắc tới làng Vị Khê ở xã Điền Xá, huyện Nam Trực, Nam Định có lẽ rằng giới chơi cây cảnh không tồn tại ai là không biết.
Theo thống kê, ở làng Vị Khê hiện mãng cầuy có tầm 700 hộ đang làm nghề trồng hoa, cây cảnh. Đi dọc theo con lối liên xã vào sâu bên trong làng Vị Khê, khác quốc tế dễ dàng và giản dị và đơn giản phạt hiện những vườn cây, chậu cây cảnh "siêu to khổng lồ" ngút ngát màu xanh, thuộc nhiều chủng loại như tùng la hán, sanh cổ, sung,…
Theo người dân điểm đây, để cây có hồn, dáng vẻ dễ nhìn, thu rúct người chi tiêu và dùng thì bắt buộc cây nên đảm mồi nhửo những tiêu chudấu "Cổ, kỳ, mỹ, văn". Hiểu nôm mãng cầu rằng, cổ là nhiều năm, kỳ là kỳ lạ, mỹ là xinh, văn là nhân văn.
Thế nên, người dân làng Vị Khê, xã Điền Xá, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định đang trồng nhiều loại cây cảnh với nhiều dáng vẻ, thế không giống nhau gồm thế trực nghĩa, thế long, thế bạt phong, thế trảh…, mỗi thế mang một ý nghĩa riêng.
Theo người dân điểm đây, để cây có hồn, dáng vẻ dễ nhìn, thu hụt người chi tiêu và dùng thì bắt buộc cây nên đảm mồi nhửo những tiêu chudấu "Cổ, kỳ, mỹ, văn".
Thế trực tức thị cây có thân thẳng, thể hiện sự chính trực, loài người lúc này cũng thật thà. Thế bạt phong thể hiện loài người đã kể từng trải qua phức tạp, vượt qua buồn phiềno táp. Thế long thăng thể hiện con rồng đang vươn mình cất cánh lên trời; thế long loại giáng thể hiện con rồng với tư thế đáp xuống…
Bên cạnh những phom dáng cây cảnh của lớp người đi trước để lại, ngày mãng cầuy, lớp người sau ở làng Vị Khê đã biết thay đổi, sáng tạo ra những tác phướt cây cảnh mô phỏng Chùa Một cột, Khuê Văn Các (hình tượng của Thủ đô thủ đô), tháp Eiffel (hình tượng của nước Pháp), con rồng trong tư thế cất cánh,…
Nhờ Thái úy Tô Trung Từ, một đại thần ở trong chống Lý đã dạy người dân làng Vị Khê nghề trồng hoa, trồng cây cảnh để làm kế sinh nghiệp. Trải qua quy trình tạo hình và phân cải nhữngh và phát triển, những thế hệ người dân ở đây đã xây dựng nên một làng quê trồng cây cảnh trù phụ. Nhiều mái ấm gia đình xây nhà lầu, mua xe hơi nhờ trồng cây cảnh. Để tưởng nhớ Thái uý Tô Trung Từ được người dân lập đình làng tôn thờ là ông tổ nghề trồng hoa, cây cảnh ở địa phương và tổ chức hội làng từng năm.
Đi dọc theo con đàng liên xã vào sâu bên trong làng Vị Khê, khác quốc tế giản dị phân phát hiện những vườn cây, chậu cây cảnh "siêu to khổng lồ" ngút ngát màu xanh, thuộc nhiều chủng loại như tùng la hán, sanh cổ, sung,…
"Hội làng Vị Khê thông thường được tổ chức kể từ thời điểm ngày 12 - 16 tháng Giêng mỗi năm. Đây là dịp để tưởng nhớ ông tổ nghề trồng cây cảnh là Thái úy Tô Trung Từ - một đại thần vương triều nhà Lý và cũng là dịp cai tiếp thị làng nghề trồng cây cảnh với khác quốc tế xa gần, góp thêm phần rạng rỡ truyền thống cuội mối cung cấp mảnh đất văn hiến có bề dày hơn 800 năm khởi mối cung cấp tích tụ" - cụ Nguyễn Tuấn Hữu, thủ nhang đình làng Vị Khê cho thấy.
Hiện mãng cầuy, trong đình làng Vị Khê còn đang lưu lưu giữ 2 cây sanh cổ dáng trực, có tuổi đời hơn 100 năm, sẽ là "báu vật" của làng. Hai cây sanh cổ án ngữ trong sân đình; hằng ngày, người dân điểm đây thay phiên nhau siêng sóc cây.
Cây cảnh hình tháp Eiffel (hình tượng của nước Pháp).
Theo quan liêu sát, hai cây sanh cổ được tạo hình theo dáng trực, có chiều cao tầm 2 m, tính kể từ gốc lên ngọn; chiều ngang rộng tầm 1,5m. Cây có nhiều tán, lớp da cây xù xì, có nhiều u cục, điều đó minh chứng cây đã có kể từ lâu.
Người dân thôn Vị Khê cho hay, trước kia, ở làng Vị Khê có cụ Nguyễn Văn Lã nổi tiếng chơi cây cảnh. Ở làng, không tồn tại bất kì ai có tay nghề cao như cụ. Năm 1924, trong cung đình Huế, Crúca Nguyễn mở cuộc thi "nuốm, kỳ, thi, họa", cụ Lã không thống trị lo ngại xa xôi, gánh đôi cây sanh (2 cây sanh cổ hiện đặt trong sân đình - PV) vào ứng thi. Đôi sanh này nổi tiếng mọi vùng lúc đó. Hồi đó, đôi sanh còn nhỏ, chưa to cao như hiện tại.
Những bàn tay ở đây tạo nhiều siêu phướt theo kể từng thời hạn.
Sau nhiều ngày dự thi, đôi sanh của cụ Lã được Chụa Nguyễn để ý và chấm điểm tối đa. Cụ Lã được Chụa Nguyễn ban thưởng. Sau cuộc thi, cụ Lã gánh đôi sanh về quê để tiếp tục chuyên sóc.
Thời gian trôi đi, tới cuối những năm 1970, khi nghề cây cảnh thướt mỹ và nghệ thuật vạc triển, cụ Lã đưa đôi sanh của tôi ra trưng bày tại vườn hoa trong làng. Từ đó, đôi sanh cổ trở thành gia sản chung được cả làng lưu giữ gìn và chuyên sóc.
Vì nhiều lý do, đôi sanh cổ được dịch rời trưng bày tại trụ sở UBND xã. Đến năm 2017, đôi sanh cổ được đưa về đặt tại khu vực sân đình làng Vị Khê theo nguyện vọng của người dân.
Báu vật trong khuôn viên đình làng Vị Khê.
Ngoài ra, trong khuôn viên đình làng Vị Khê, còn tồn tại một cây muỗm cao tầm 30m, tán rộng, cành lá xum xuê, gốc cây to ước chừng 3 người to lớn ôm mới hết. Cây muỗm cũng kha khá được người dân điểm đây xem là "báu vật" của làng.
Hỏi về tuổi cây muỗm, cụ Nguyễn Tuấn Hữu, thủ nhang đình làng Vị Khê share, không tồn tại ai biết đúng chudấu chỉnh tuổi cây muỗm, chỉ biết rằng, hồi còn nhỏ, cụ già trong làng đã nhìn thấy cây muỗm cao to như vậy này rồi.
Năm năm nhâm thìn, Hội Sinh vật cảnh VN trao bằng công nhận cây muỗm là Cây điển tích lịch sử hào hùng văn hóa truyền thống VN.
1. Hoa hồng Joseph’s coat
2 Michelangelo
3 Hoa hồng Winchester